Confessions of an economic hit man verrast, verbaast, schudt wakker en vervreemdt. Schrijver John Perkins was voor de buitenwereld een geslaagde ontwikkelingswerker. Als senior economist deed hij economische voorspellingen op basis waarvan armlastige landen leningen aangingen. Die leningen maakten de aanleg van energienetwerken, verbeterde infrastructuur en fabrieken mogelijk. Voor landen als Indonesië, Panama, Colombia en en Iran lonkte vooruitgang en weelde.
Rijkdom voor weinigen, armoede voor velen en levenslange schatplichtigheid aan de Verenigde Staten waren de werkelijke gevolgen.De bewust gemanipuleerde economische voorspellingen kwamen niet uit, de leningen werden nooit afbetaald en ter compensatie eiste de Verenigde Staten politieke of militaire steun. Vragen die door Perkins ‘our pound of flesh’ worden genoemd.
In korte hoofdstukken die voorbijvliegen vertelt Perkins over zijn training als hit man ““ een charmante vrouw windt hem om haar vingers ““ en de historie van deze subtiele verschijnigsvorm van imperialisme. De opstand van Iran tegen een Britse oliemaatschappij in 1951 vormt het vertrekpunt. Kermit Roosevelt verzorgt een coup die premier Mohammed Mossadegh verdrijft en de Verenigde Staten goedgezinde Shah aan de macht brengt. De olievelden van Iran zijn zo voor de VS veiliggesteld.
De vertellingen zijn zo meeslepend omdat de schrijver zelf actor is. Bevriend met mensen uit de hoogste politieke kringen, betrokken bij de belangrijkste economische zwendel uit de moderne geschiedenis. Beklemmend wordt het verhaal als Perkins de aanslag op Panama’s leider Torrijos verwoordt. Perkins deed zaken met Torrijos en voelde zelfs sympathie voor hem. Maar de Panamese leider werkt niet mee aan het systeem.
Omar Torrijos gebruikt de leningen niet om een kleine elite te verrijken maar om zijn volk ““ álle Panamezen ““ meer welvaart te gunnen. Dat is niet de bedoeling van het systeem dat Perkins orkestreert. Welvaart voor velen betekent mondigheid en onafhankelijkheid. De ellende van de meerderheid zorgt ervoor dat Panama trouw blijft aan de Verenigde Staten.
Torrijos past niet binnen de plannen en moet verdwijnen. Hij sterft in een vliegtuigcrash. Perkins is er van overtuigd dat die het werk is van de CIA. De gevierde econoom heeft meegewerkt aan een systeem dat de door hem bewonderde Torrijos fataal werd.
Maar wie is toch die belezen, innemend lachende, weldenkende en intelligente man die al die arme landen zoveel ellende aandoet? De schrijver weet het soms zelf ook niet. Een confrontatie met zijn CV lijkt hem meer zelfinzicht te geven dan het menselijk leed dat hij anderen berokkent.
Perkins benadrukt de interne strijd die hij voerde in zijn leven vol tegenstrijdigheden. Voor de buitenwereld was hij een geslaagd econoom met een schitterende staat van dienst, terwijl zijn geweten hem iets heel anders vertelde. Hoewel deze worstelingen in diverse hoofdstukken naar voren komen blijft er een vraag knagen: waarom stopte iemand met zulke kwaliteiten en zo’n verantwoordelijkheid niet eerder met zijn werk? Van binnen wist hij het: te slap om zijn goede carrière op te geven, te zeer aangetrokken tot de mooie perspectieven.
Foto: Jorrit Salverda
Ook hier: “In kort hoofdstukken…..”