Lees Maarten

Een terreurverdachte heeft geen rechten. Hij wordt opgesloten en vervolgd. Onzichtbaar voor de buitenwereld. Ten tijde van de Nürenberg processen was dat wel anders. Ook de grootste oorlogsmisdadigers kregen een eerlijk proces. Kom daar ten tijde van Guantanomo Bay nog maar eens om. Letters from Nuremberg toont de kracht en de zwakten van een aangeklede rechtstaat, maar met name de invloed van de rechtsgang op het persoonlijke leven van een van de hoofdpersonen, Thomas Dodd. Dodd gaat in op de strubbelingen binnen het tribunaal, de worstelingen aan de rechterlijke macht en hij verandert menig brief in een liefdesverklaring aan zijn vrouw.

Een van Dodd’s ergernissen vormen de omgangsnormen binnen het leger. Als burger voelt Dodd zich soms niet voor vol aangezien. Alsof een ster op zijn pak de wereld zou veranderen. Officieren gebruiken hun medewerkers als slaven en Dodd moet zich als burgerman eerst bewijzen voordat hij een grotere rol krijgt. Ondanks hun aangenomen importantie zien sommige militaire stafleden het tribunaal als een welkome afwisseling van hun militaire arbeid. Liever zou Dodd hebben gezien dat het leger zich in het geheel niet met de processen zou bemoeien. “Dit leger is een puinhoop, het is verrot tot op het bot.”

Dodd begint onderaan de ladder van het tribunaal. Zijn eerste opdracht is het verhoren van veldmaarschalk Keitel. Keitel is een oorlogsmisdadiger die voor zijn misdaden de doodstaf krijgt. Dodds brieven over zijn ontmoetingen met Keitel zijn kenmerkend voor het boek. Hij veroordeelt zijn opponent niet op basis van zijn persoonlijkheid – Dodd ontwikkelt zelfs enige sympathieke voor de Duitse oorlogsmisdadiger – maar wel op basis van de gruwelijke feiten.

Dodds werk blijft niet onopgemerkt en hij mag uiteindelijk onder andere Göring, Seys-Inquart, Keitel en Rosenberg aan een kruisverhoor onderwerpen. Hij doet dat overtuigend en weet de verdachten keer op keer tot bekentenissen te dwingen. Zijn werk maakt hem niet gelukkig. Dodd mist zijn vrouw en kinderen. De totaal verwoeste stad Nürenberg stemt hem droef. “We moeten dat wat we hebben koesteren”, vertrouwt hij zijn vrouw toe. Zijn vaderlandsliefde en plichtsgetrouwe werkhouding slepen hem door de processen.

Dodd ergert zich aan de paradoxale rol van de Russen. Russische vertegenwoordigers hebben zitting in een tribunaal waar het Russische leger in zijn ogen vóór zou moeten staan. Dodd is eerlijk en zijn mening over deze kwestie geeft een fascinerend inzicht in de belevingswereld van een hooggeplaatste rechtsdienaar. Het zijn deze momenten die het boek dragen en zorgen dat het een kleurrijke bijlage bij de procesverslagen wordt.

Letters from Nuremberg onderschrijft de kracht van de rechtspraak. Niet alle misdadigers worden veroordeeld – Dodd spreekt zich uit voor veroordeling van mensen die later worden vrijgesproken – maar het recht zal zegevieren. Zijn vlotte en meeslepende schrijfstijl maken Letters from Nuremberg tot een boek dat je in een ruk uitleest. Bij het dichtslaan blijft een gedachte hangen: ten tijde van Nürenberg waren de VS de morele wereldleiders. Toen wel.

Over de auteur(s):

Tom Dodd was een van de openbare aanklagers in Nürenberg. Gedurende zijn 15 maanden in Nürenberg schrijft hij zijn vrouw brieven. Bij terugkomst in de Verenigde Staten gaat Dodd de politiek in en wordt hij senator. Tom Dodd is de vader van Chris Dodd. Zijn zoon is als senator (Democraat – Connecticut) en advocaat in de voetsporen van zijn vader getreden. Begin jaren negentig trof hij de brieven van zijn vader op zolder aan. De intimiteit van de brieven en de blik die ze op internationale conflicten werpen waren het waard aan een breder publiek getoond te worden. Chris Dodd is op dit moment kandidaat voor de democratische presidentsnominatie. New York Times columnist Lary Bloom werkte eveneens mee aan de publicatie.